2018 17 11 RUD Crombez Medium De vervanging van de F-16: onze Dwarsligger in 't Pallieterke.

 

 

 

 

Pierre Therie is oud-militair en wat je in het Engels kan noemen een “defense intellectual”. Een intellectueel die met kennis van zake actief kijkt naar de verdediging van ons land en zijn bondgenoten en daar openbaar commentaar op levert. Therie en enkele medestanders publiceren teksten op hun eigen blog, “Dwarsliggers”, die gevolgd én gelezen wordt in militaire kringen. De piloten aan de top van de luchtmacht willen hun fantastische job op de klassieke wijze laten voortzetten door de volgende generaties piloten. Strategische nonsens, want offensieve vliegtuigen zullen onbemand worden.

Therie ziet voor het eerst sinds jaren felle gesprekken in de media, bij de politieke partijen, in het parlement, aan de togen van cafés en koffiehuizen over het leger, zijn uitrusting, zijn budgetten, zijn paraatheid en zijn verbondenen. Raar? Bittere noodzaak? De partijhoofdkwartieren zijn eensgezind afkerig van het leger, want dat is onpopulair, kost veel geld en leidt tot ruzie, ook communautair, bijvoorbeeld tussen de piloten van de basis van Florennes, die kiezen voor Franse gevechtsvliegtuigen, en die van Kleine Brogel, die Amerikaanse toestellen wensen.

 

‘t Pallieterke: het is een brandend actueel onderwerp, de vervanging van de F-16’s. Bent u contra de F-35A?

Pierre Therie: “Hoe kan ik tegen een vliegtuig zijn dat niet eens operationeel is en dus niet kan bewijzen wat het waard is. In 2016 pleitten de Dwarsliggers ervoor te wachten tot de F-35A effectief kan geëvalueerd worden. We zijn nu twee jaar later, en we stellen vast dat de gebreken in belangrijke mate nog altijd onopgelost blijven. Dat zou iedereen pessimistisch moeten stemmen.”

 

‘t Pallieterke: u legt een verband tussen de F-35 en de nucleaire wedloop, waarom?

Pierre Therie: “De F-35A is voorbestemd om het enige VS-vliegtuig te worden dat de nucleaire wapens kan afwerpen die de VS ‘ter beschikking’ stellen aan de NAVO-partners. Andere vliegtuigen zouden dat eventueel ook kunnen, zoals momenteel de Duitse Tornado’s, maar dat is een peperdure aanpassing die een klein land liever niet doet. Belangrijk is dat de nieuwe kernwapens die de VS willen ontwikkelen geen ‘massavernietigingswapens’ meer zijn. Dat verlaagt aanzienlijk de drempel om die wapens effectief in te zetten. Geen slachtoffers ten gevolge van de overdruk, geen verbrande mensen wegens de hitte en nauwelijks nog radioactiviteit, maar wel zeer grote schade aan alle elektrische en elektronische apparatuur. Met andere woorden, wapens die een land als België katapulteren naar middeleeuwse toestanden.”

 

‘t Pallieterke: de discussie over de toekomst van het leger woedt in alle hevigheid. Nochtans is een Strategische Visie goedgekeurd…

Pierre Therie: “Bij zijn aantreden als defensieminister heeft Steven Vandeput eerst de mening gevraagd aan “Wijze Pennen”, die elk hun visie op papier mochten zetten. Dat die meningen uiteenliepen, was voorspelbaar. Zo’n oefening biedt weinig houvast. Ook omdat sommige “Wijze Pennen” weinig voeling hebben met defensie.

De Visienota is een interessant document waar ik twee krachtlijnen uit haal: investeren in de vervanging van ‘verouderd’ materieel, en minder personeel.

De uitwerking van de eerste krachtlijn miste naar mijn mening een visie voor de toekomst. Het bleef ‘in de uitvoering’ vooral bij de vervanging van oud materieel door hetzelfde maar dan moderner. Wat eveneens opvalt, is dat deze visie zoals vele voorgaande eigenlijk een boodschappenlijstje is van drie afzonderlijke klanten: de landcomponent, de luchtcomponent en de marine, met een speciaal luik voor de cyberoorlog en de inlichtingendienst.

Eén voorbeeld: de marine voorziet in het mijnenjagersprogramma een commando en logistieke capaciteit, maar dan enkel voor de ondersteuning van maritieme operaties. Niet voor een gemeenschappelijke operatie zoals we die uitvoerden in Somalië, waar de Godetia en een C-130 van de luchtmacht ingezet werden ter ondersteuning van een grondoperatie.

De luchtmacht zet alles in op bemande gevechtsvliegtuigen en negeert andere minder dure defensieve capaciteiten, zoals moderne en mobiele luchtafweer en grondluchtraketten, en maakt een bescheiden begin met enkele drones. Kijk eens naar Syrië, waar Rusland heer en meester is in het luchtruim dankzij zijn S400M-radar en performante grondluchtraketten.

 

‘t Pallieterke: wat is het grootste personeelsprobleem bij Defensie?

Pierre Therie: “Dat de Visienota helemaal geen rekening houdt met een mogelijke grondoorlog. Mochten we ooit deelnemen aan een grondoorlog, dan moeten we vooraf de militairen die naar ‘den oorlog’ vertrekken verbieden om te sneuvelen, wegens onvervangbaar! Het klinkt bizar, maar toch is het zo.”

 

‘t Pallieterke: u wenst meer piotten, dus u pleit voor de herinvoering van de legerdienst?

Pierre Therie: “Neen, een operationele reserve betekent niet noodzakelijk een algemene legerdienst. Maar waar ik wel aan dacht en reeds over schreef, is een contractuele verplichting voor alle nieuwe jonge ambtenaren om een korte militaire opleiding te volgen en later gedurende een aantal jaren ter beschikking te blijven voor defensieopdrachten, in geval van nood. Toen ik dit voorstel op tafel legde voor de verkiezingen, kwam er geen reactie, maar soms kruipen ideeën waar ze niet gaan kunnen. Onlangs toonde Tomas Roggeman, nationaal voorzitter van Jong N-VA, belangstelling voor dat idee. Het is bemoedigend dat jongeren belangstelling hebben voor defensie, want dat ontbreekt pertinent in de politieke partijhoofdkwartieren.”

 

‘t Pallieterke: maar gedurende al die tijd dat beroepsmilitairen niet ingezet worden wegens te oud, lopen de kosten toch ook op?

Pierre Therie: “Inderdaad, maar een lineaire personeelsvermindering is evenmin de oplossing. Er is dringend nood aan een globale visie die de structurele problemen aanpakt, waarbij zowel de instroom van jongeren als een mogelijk vervroegde uitstroom van oudere militairen. Precies daarom is een beperkte operationele reserve zo belangrijk én kostenbesparend. Het ambtenarenstatuut staat ter discussie, maar we moeten ook durven zeggen dat militairen en politie géén ambtenaren zijn. Zomaar overschakelen naar tijdelijk personeel roept ook vragen op. Elke bedrijfsleider weet dat een groot verloop nadelen heeft voor de kwaliteit van de prestaties. Is het dat wat men wil bij de politie en de krijgsmacht?

Overigens, het statuut als dusdanig lijkt mij niet problematisch, wel de eraan verbonden historisch gegroeide voordelen. Alleen moet men ook durven vaststellen dat de wedde van een hoge officier vergelijkbaar is met de wedde van een middenkader. De Visienota heeft ons niet dichter bij een structurele oplossing gebracht. Er is nog veel werk aan de winkel.

Waar ik ook stond van te kijken, is dat men blijkbaar de ambitie heeft om Rusland aan te vallen met hypergesofisticeerde vliegtuigen en dat men denkt dat daarmee een oorlog gewonnen kan worden. Ik meen dat de recente conflicten in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië bewijzen dat dit alleen maar zorgt voor nog meer bloedvergieten en nog meer chaos. Wat zou het resultaat zijn in Syrië zonder de Koerdische grondtroepen? Dat die nu totaal in de steek gelaten worden door hun broodheren vind ik hemeltergend. Dat zal zich op lange termijn vertalen in nog meer bloedvergieten en nog minder vrede.”

 

‘t Pallieterke: minister Vandeput lonkt naar Nederland, maar u vindt dat naast de kwestie. De positie van Nederland in het dossier gevechtsvliegtuigen is pro-F-35.

Pierre Therie: “Laat mij duidelijk zijn: ook wij zijn militaire samenwerking met Nederland genegen. Dat hebben we al duidelijk gemaakt in 2016 tijdens het symposium over de opvolging van de F-16 georganiseerd door het ANV te Steenokkerzeel. Daar zocht defensieminister Steven Vandeput steun voor de samenwerking tussen de Belgische luchtmacht en de Nederlandse luchtmacht. Wetende dat Nederland al in 2002 koos voor de F-35A, betekent samenwerking ook hetzelfde vliegtuig kopen. Daar heb ik gepleit voor uitstel, en het was duidelijk dat zelfs een publiek dat Vlaams-Nederlandse samenwerking zeer genegen is veel begrip opbracht voor mijn argumenten. Een ding ziet Vandeput over het hoofd: een militaire samenwerking moet rekening houden met de gekozen politieke samenwerking. Dat heb ik benadrukt in een artikel dat op VRT-be gepubliceerd werd: “Vergis u niet: keuze tussen opvolgers van F-16 is ook een keuze tussen Europa en Amerika”.

 

Franse toestellen, of andere?

 

‘t Pallieterke: door getalm tot na de verkiezingen in 2019 en een nieuwe aankoopprocedure onder een nieuwe regering kan het Franse gevechtsvliegtuig op een reguliere wijze meedingen naar een bestelling. Speelt dat een belangrijke rol in de rel?

Pierre Therie: “Laat mij dat in een breder perspectief plaatsen. We bevinden ons op een scharniermoment. De toekomst is aan performante defensieve wapensystemen – radars en grondluchtraketten – en onbemande vliegtuigen in een offensieve rol. De luchtmacht koos voor het verleden: bemande vliegtuigen die vooral geschikt zijn voor een offensieve rol. En eigenlijk mag ik niet zeggen de ‘luchtmacht’, maar de piloten die momenteel de belangrijkste posities bekleden en vooral hun fantastische job willen garanderen voor nog enkele generaties piloten.

De torenhoge ambitie van de luchtcomponent steekt schril af tegen de zeer beperkte ambitie inzake personeel, waardoor vooral de grondstrijdkrachten slechts een zeer bescheiden ambitie kunnen waarmaken. Hier is het broze evenwicht verbroken, waar de krijgsmacht als dusdanig niet mee gediend is.

De vraag is naar mijn mening niet of we een nieuw bemand gevechtsvliegtuig moeten kopen dat veertig jaar meegaat maar al na tien jaar verouderd zal zijn inzake elektronica, ICT, maar of de luchtcomponent niet beter inzet op toekomstgerichte mogelijkheden en taken.”

 

Frans Crols

Verschenen: 't Pallieterke | 25 april 2018

 

2018 17 11 RUD Crombez Medium

Source URL: https://pallieterke.net/2018/04/het-amerikaanse-of-het-europese-oorlogspad/