General Dynamics F 16 Fighting Falcon1 Dossier

fog 35Het Defensieteam van de Dwarsliggers heeft een (nieuws)brief aan de Leden van de Commissie Defensie gericht. Het is namelijk daar dat een democratisch inhoudelijk debat over Defensie kan en moet plaatsvinden. Voor hen en voor iedere burger trouwens, een stand van zaken omtrent de F35A(ffaire).

Het defensieteam van de Dwarsliggers bestaat uit zowel militairen als burgers, waaronder gewezen gevechtspiloten, IT-specialisten én een van de leden heeft ervaring met de vliegtuigbouw en een diepgaande kennis van de fysica, scheikunde en wiskunde. Drie wetenschappelijke disciplines die heel belangrijk zijn voor het beoordelen van zowel het concept als de capaciteiten van moderne vliegtuigen zoals de F-35. Onze publicaties kan u vinden in de rubriek defensie op onze blog. Aanbevolen voor de nieuwkomers is alvast het artikel dat gepubliceerd werd op VRTNews en onder meer gaat over het belang van de Commissie Defensie voor de politieke besluitvorming.

Er werden verschillende pogingen ondernomen om ons ongeloofwaardig te maken: Incompetentie mooi verwoord door een F-35 fan van de Luchtmacht als ‘seniele oude man die er géén bal van afweet’, ‘gefrustreerde hogere officieren’, ‘loopjongens van de socialisten’ verantwoordelijk voor de heisa met de gelekte e-mails tot bleek na onderzoek door journalist Stavros Kelepouris dat ook die beschuldiging pure roddel was, en ja hoor ook ‘Russische spion’ kon niet ontbreken.

Gratuite beschuldigingen zeggen vooral veel over de ‘aanklagers’ maar wees gerust, we laten ons niet intimideren en zullen ook in de toekomst blijven onderbouwde bijdragen publiceren over Defensieproblemen. Aan u om die op hun waarde te beoordelen.

 

De F-35A een stand van zaken

 

Na de grote aankopen in 2018 werd over Defensie nauwelijks nog iets geschreven. Eén uitzondering toch, elk jaar wordt door de Amerikaanse controleur van Defensie een rapport verspreid dat de stand van zaken weergeeft van de verschillende belangrijke aankopen, waaronder de F-35. Daarover schreven we een bijdrage in 2019.
Dat was ook dit jaar het geval. Naar aanleiding van de publicatie van het rapport in januari 2020 pakte De Standaard uit met een interview van kolonel Van Pee op 31 januari. De titel ‘De F-35 en zijn 873 gebreken’.

Laten we onze analyse beginnen met een vroeger artikel in De Standaard van 27 okt 2018, dus net nadat de regering besliste om de F-35A te kopen. “Interview Kolonel Harold Van Pee, de man die de F-35 kocht”.Hierin doet de kolonel enkel opmerkelijke uitspraken.

“In de RFGP staat een verwijzing naar A2/AD, dat staat voor anti-access area ­denial. Eenvoudig gesteld is dat de volledige afsluiting van een luchtruim met luchtafweer. Het antwoord daarop is SEAD, Suppression of Enemy Air Defenses, een term die voor zich spreekt: het uitschakelen van die luchtafweer. … SEAD is dus niet gelijk aan stealth. Dat is een van de manieren. Het Europese Defensie-agentschap vraagt trouwens ook om in te zetten op SEAD.'

SEAD is inderdaad niet gelijk aan stealth, maar stealth is alleen maar nodig voor operaties in een regio waar er een performante ‘anti-access area ­denial’ capaciteit is. En we mogen de dingen niet omkeren, de F-35 werd VOORAL gepromoot omdat het zogezegd ‘stealthy’ was. Op die capaciteit komen we verder terug.

'Afweersystemen kunnen niet langer uitgeschakeld worden in de eerste dagen.' Hij verwijst daarbij naar de oorlog tegen IS.

Wie de oorlog in Syrië een beetje volgde weet dat er géén enkel F-35A werd ingezet boven Syrië en dat zowel de Belgische F-16 als de andere ‘vierde generatie gevechtsvliegtuigen’ perfect hun werk deden. Overigens was er wél een dreiging maar dan een die onder controle werd gehouden door goede afspraken, namelijk de S-400 afweerbatterij van de Russen waar ook de F-35 problemen zou mee hebben.

“Er was veel kritiek op de F-35, maar als we die zouden weerlegd hebben, zou men zeggen: “Zie je wel, dát is hun voorkeur”. … Maar er is een enorme schrik om te communiceren over overheidsopdrachten. Langs de andere kant, toen de RFGP bekendgemaakt werd, kwamen er tot onze verbazing geen vragen. Dan kunnen wij moeilijk zelf naar buiten komen …'

Dat er geen vragen waren, klopt alvast niet voor ons Defensieteam. Wij hebben zelfs al voor het publiceren van de RFGP gevraagd om samen te zitten met de specialisten van de Luchtcomponent om onze militair-technische kritiek te bespreken. Het antwoord was duidelijk én veelzeggend: “Je in contact brengen met de specialisten van de Air Component om die materie te bespreken is op dit moment echt geen optie. Het dossier Vervanging F-16 is zo al moeilijk genoeg dat het echt geen goed idee is om dit soort discussies aan te gaan buiten de officiële kanalen.”
Maar ook onze gepubliceerde vragen over de RFGP kregen geen antwoord. Onder meer in de bijdrage “Vervanging F-16: Een pak op Amerikaanse maat geschreven (2)”. Voor zover we weten werden de vermelde problemen ook aangehaald tijdens vergaderingen van de Commissie Defensie, maar werd daar nooit een afdoend antwoord op gegeven.

depedent f35 usa

De ‘big mistake’ van Lockheed Martin

De meest opmerkelijke uitspraak van kolonel Van Pee was echter de volgende:
“De grote fout die ze met de F-35 gemaakt hebben, en dat geven ze ook toe, is dat ze al in productie gingen op het moment dat ze nog aan het testen waren. Het toestel is zo gesofisticeerd dat het testen veel langer duurde dan gepland. Big mistake.”

Voor LM begint 2020 alvast goed. Ze hebben zopas een contract afgesloten voor de revisie van 400 reeds gebouwde F-35 voor de vriendenprijs van 5 miljoen dollar per vliegtuig. En het staat iedereen vrij om te denken dat voor de Belgische toestellen er na 2030 geen revisies meer zullen nodig zijn, maar het wéten doen we niet. Eén van de lessen met de F-16 was dat LM erin slaagde om buiten de gemaakte afspraken de prijs toch op te drijven waardoor de oorspronkelijke prijs gevoelig steeg.

Met die ‘Big mistake’ zijn we het volkomen eens. Helaas werd deze ‘big mistake’ pas toegegeven NADAT de Belgische regering besliste om de F-35A te kopen, toen ‘de buit’ binnen was. Nochtans wist de Luchtcomponent maar al te goed dat het vliegtuig in oktober 2018 nog steeds verre van operationeel was en ook vandaag zijn de finale operationele testen niet afgesloten. Lockheed Martin (LM) heeft voor die onorthodoxe premature productie een hele nieuwe woordenschat uitgevonden, zoals ‘IOC – Initial Operational Capability’. Wat dat concreet mag betekenen is voor iedereen een raadsel, maar het geeft onterecht de indruk dat de vliegtuigen operationeel zijn, wat NIET het geval is. De ‘Full Operational Capability’ is de énige die telt en deze zal pas getest worden in 2021, al zullen er dan zéér waarschijnlijk nog heel wat gebreken onopgelost blijven.

now later

Mocht LM de aanbeveling van de kolonel gevolgd hebben en die ‘big mistake’ niet gemaakt hebben, zouden ze in 2018 nog niet eens aan productie op grote schaal toe zijn. Onze oproep om de beslissing uit te stellen was dus meer dan gegrond en wordt bij monde van Van Pee nu zelfs toegegeven door de Amerikanen. Haast was inderdaad niet aan de orde want tenslotte was het de fout van Lockheed Martin dat het project zo veel vertraging opliep! Daarover verder meer.

Het rapport FY2019

door Robert Behler, the Defense Department’s director of operational test and evaluation. Lees hier uittreksel over F-35.

Terug naar vandaag: over het nieuwe rapport van de Amerikaanse inspecteur van Defensie (31 dec 2019) werd opnieuw een artikel ‘De F-35 en zijn 873 gebreken’ gepubliceerd in De Standaard en ook ditmaal was de enige bron kolonel Van Pee, die het rapport geen slecht nieuws vond.

Als belangrijkste ‘mankement’ werden de problemen met het kanon vermeld: Het mankement dat het meest in het oog springt, is dat het 25mm-kanon van de F-35A, het ding schiet niet recht. En daarmee is het leed nog niet geleden. Want bij intensieve tests van de toestellen is gebleken dat rond het kanon cracks, scheurtjes, ontstaan.

Dat dit probleem nu al jarenlang gekend is en LM er niet in slaagt om het op te lossen, stelt heel veel vragen bij de specialisten. Voor operaties met grondtroepen is deze capaciteit nochtans cruciaal, ook al is deze opdracht voor de piloten niet hún prioriteit: ze verkiezen het luchtgevecht boven steun aan grondtroepen. In elk geval is nu reeds duidelijk dat de F-35A niet in staat zal zijn om de huidige A10 Thunderbolt II te vervangen in de rol van ‘close air support’. Voor kleine landen is deze opdracht nochtans prioritair want in het ‘grote luchtgevecht’ zullen we met hooguit 8 permanent inzetbare F-35A helemaal niet meetellen.

De opmerkelijkste uitspraak was echter de vergelijking met de F-16: ‘‘Onze F-16’s hebben op dit moment nog altijd meer dan 1.000 deficiencies. Voor een complex, nieuw toestel als de F-35 valt 800 dus nog wel mee.”

De gewezen F-16 piloten van ons Defensieteam hadden grote moeite met deze totaal misplaatste vergelijking. De meest gematigde opmerking was, dat hij wellicht bedoelde dat er ook veel tekortkomingen waren aan de actuele F-16. Begrijpelijk vermits de F-16-vloot al heel veel operationele opdrachten mét succes achter de rug heeft en er nooit gesold werd met de veiligheid van de piloten. De tekortkomingen hadden en hebben niets te maken met de ontwikkeling zoals bij de F-35, maar met de toenemende nood aan vervanging van onderdelen wegens de leeftijd; maintenance.

Belgian F 16 at 2007 Falcon Air Meet in Azraq

Een les in juist lezen

In elk geval bleek dat men bij Defensie toch niet zo gelukkig was met het artikel en vonden ze het nodig om zelf een verduidelijking te publiceren op hun blog. De titel: ‘De context van het artikel in de Standaard: “De F-35 en zijn 873 gebreken.
Het doel is om de lezers aan te zetten de tekst op de juiste manier te lezen:

De belangrijkste vragen die men moet stellen bij het lezen van dergelijke rapporten zijn:

  • Hoe interpreteer ik de gegeven informatie?
  • Beschik ik over het nodige referentiekader?
  • Beschik ik over voldoende kennis om hieruit besluiten te formuleren?’

De derde vraag maakt eigenlijk beide voorgaande vragen overbodig. Er staat hierover niets concreets in de bijdrage. Het is inderdaad een retorische vraag waarop we het antwoord kennen: alleen de specialisten van de Luchtcomponent zijn bekwaam om over de F-35 te oordelen en alle critici kunnen dus beter leren lezen.

Maar goed, laten we toch even dieper ingaan op de andere vragen:

good question

Op de eerste vraag (het rapport) antwoorden ze het volgende:
“Het DOT&E rapporteert per definitie over ‘de problemen’ en niet over dat wat al beantwoordt aan de specificaties of die specificaties zelfs overtreft. DOT&E rapporten zijn dus per definitie eenzijdig gefocused op datgene dat nog verholpen moet worden in het ontwikkelingsprogramma.… Natuurlijk zijn er in het kader van de verdere ontwikkeling van Rafale, Typhoon, Gripen enz ook problemen die aangepakt moeten worden. Dat is nu eenmaal eigen aan de ontwikkeling van complexe wapensystemen. Maar die andere landen publiceren de rapporten gewoonweg niet. De leek hoort dus enkel over ‘deficiencies’ bij F-35 en besluit daaruit nogal snel dat er bij dat vliegtuig meer problemen zijn dan bij andere. Maar dat is dus niet zo (wel integendeel). Alleen, van die andere weet je het gewoon niet…’

Dat het gaat over de problemen is toch de essentie van een rapport of verwachtte men bij Defensie dat het een laudatio werd waarbij de problemen NIET of slechts in de rand worden vermeld? Mogen we dan ook vermelden dat er in het rapport evenmin iets staat over de naar onder bijgestelde capaciteiten?

Al iets gehoord over de met veel bombarie aangekondigde ‘Network Centric Warfare’? Dat was toch dé IT-ontwikkeling van de F-35 die voor een paradigmashift zou zorgen? Overigens bij de ernstige tekortkomingen in elk jaarlijks rapport krijgt IT telkens heel veel kritiek, en is IT niet de belangrijkste schakel voor de ‘overall capacity’ van de F-35? Wie meer wil weten over NCW, bevelen we dit artikel aan.

Las u ook dat het Automatic Logistic Information System (ALIS) na bijna twintig jaar nog altijd niet werkt en moet vervangen worden?

En als het toch in het rapport staat: ‘The Air Force and Navy versions are also continuing to have cracks in structural components, according to the report, saying, “The effect on F-35 service life and the need for additional inspection requirements are still being determined.”
Zal de levensduur van de F-35A de beloofde (méér dan) 8.000 vlieguren aankunnen of wordt het veel minder zoals ook het geval was met de F104 Starfighter van LM waar de vleugels zelfs al na een goeie 2.000 vlieguren dienden vervangen te worden? Het zou specialisten niet verwonderen want de ‘wingload’ (belasting van de vleugel) is voor beide vliegtuigen véél hoger dan bij de concurrenten.

Op de tweede vraag over het referentiekader is het antwoord dat men enkel de problemen vastgesteld bij een deel van de F-35, namelijk de meest recente ‘Combat code’ toestellen, van belang zijn en niet de andere toestellen die inderdaad – en gelukkig maar - zullen verschillen met diegene die België zal ontvangen vanaf 2023.
Hiermee doen ze wel aan misleiding. Immers, de gebreken waar het rapport over spreekt zijn wel degelijk NU vastgesteld en dus ook bij de meest recente vliegtuigen. Voor alle duidelijkheid: een vermelde ‘tekortkoming’ betekent dat er nog géén oplossing bestaat; ook niet voor de nieuwste toestellen.

Met hun interpretatie geven ze de indruk dat de recentste niet kampen met de vermelde tekortkomingen. Fout want zelf verwijzen ze naar het rapport van vorig jaar FY2018 om te stellen dat er nu minder ‘deficiencies’ werden vastgesteld. Daarbij is de bewering fout dat “de ‘combat coded’ vloot, operationele vliegtuigen zijn. Lees maar eens aandachtig onderstaand uittreksel.

Over correct lezen

Misschien toch even dit artikel lezen. Daar staat onder meer het volgende in:
The number of software deficiencies totaled 873 as of November, according to the report obtained by Bloomberg News in advance of its release as soon as Friday.
That’s down from 917 in September 2018, when the jet entered the intense combat testing required before full production, including 15 Category 1 items. What was to be a year of testing has now been extended another year until at least October.’
En verder: The Mattis Test.
Still, the testing office said “no significant portion” of the U.S.’s F-35 fleet “was able to achieve and sustain” a September 2019 goal mandated by then-Defense Secretary Jim Mattis: that the aircraft be capable 80% of the time needed to perform at least one type of combat mission. That target is known as the “Mission Capable” rate. “However, individual units were able to achieve the 80% target for short periods during deployed operations,” the report said. All the aircraft models lagged “by a large margin” behind the more demanding goal of “Full Mission Capability.

Die 873 tekortkomingen gaan dus over de software, en dat toont nog eens aan dat elke vergelijking met de F-16 misplaatst is.

Voor wie wil weten hoe de andere kandidaten het doen in het IT- domein, kunnen we alvast met zekerheid stellen dat

de Gripen van SAAB het meest vooruitstrevende én performante IT-concept heeft en de F-35 ver achter zich laat.

Overigens, dat de Gripen als kandidaat vermeld wordt, is niet correct. Door de gekozen procedure voor een aankoop ‘van staat tot staat’, kon de Gripen géén geduchte kandidaat zijn (wegens de neutraliteit van Zweden) en dat wist de Luchtcomponent heel zeker vooraf! Het had nochtans wél gekund want de firma Saab heeft Nederland indertijd een zeer competitief aanbod gedaan.

1025448 A Swedish JAS 39 Gripen returns to the play areas of the Arctic Challenge exercise 500

Om dit stukje af te sluiten toch één goede noot: Het type F-35A dat wij kochten is het verst gevorderde type, maar dus nog altijd by a large margin” behind the more demanding goal of “Full Mission Capability.”

Zijn we niets vergeten?

De conclusie van de Defensiebijdrage onderschrijven we ten volle:

Context is belangrijk bij het interpreteren van data en het formuleren van besluiten.

Context betekent ook dat we de capaciteiten van de F-35 moeten evalueren rekening houdend met de capaciteiten van de vijandelijke tegenmaatregelen, ‘anti-access area ­denial’, A2/AD-capaciteiten.

Neem bij voorbeeld de keuze van LM voor een stealth capaciteit tegen een moderne A2/AD capaciteit. De vraag is dus in welke mate deze capaciteit effectief is om het doel te bereiken. Het antwoord daarop is dat stealth in de nabije toekomst niet of nauwelijks nog effectief zal zijn en dus géén pluspunt maar zelfs een minpunt wordt. De reden hiervoor is dat de F-35 door zijn slechte aerodynamische vorm zeer heet wordt en in het infrarood zichtbaar is als een verlichte kerstboom.

Voor VHF-radars is de F-35 van heel ver zichtbaar en met infrarood geleide raketten die niet kunnen gestoord worden door ECM-maatregelen, die met een zeer hoge snelheid vliegen, én die kunnen weerstaan aan 35g terwijl de piloot slechts kortstondig 9g kan verdragen, is het risico bijzonder groot dat de F-35 uitgeschakeld wordt op grote afstand. Immers, wanneer de raket bij het naderen van een vijandelijke vliegtuig vertraagt en slechts iets sneller vliegt dan het vliegtuig kan ze véél korter draaien en is de ontsnappingskans voor het vliegtuig uiterst klein (bijna onbestaande). Is er iemand die hiervoor verantwoordelijk wil tekenen?

Het is vandaag gewoon niet mogelijk om de voorsprong (binnen een tiental jaar) van de ‘vijfde generatie’ F-35 op de state-of-the-art luchtafweersystemen te meten (*). Het zou niet het eerste gevechtsvliegtuig zijn dat nooit wordt ingezet (of met grote verliezen) wegens niet opgewassen tegen de vijandelijke wapensystemen (luchtafweer én performanter gevechtsvliegtuigen). Het Westers luchtoverwicht komt dan in het gedrang.

The proof of the pudding is in the eating

kill chain hotf35

Voetnoot
(*) Het onderzoek naar nieuwe technologie om de tegenstander te slim af te zijn is een waar kat-en-muis spel dat nog onbeslist is, maar waarvan de uitslag verstrekkende gevolgen zal hebben voor het luchtoverwicht.

Een diepgravende studie door de NAVAL AIR WARFARE CENTER WEAPONS DIVISION in 2012 met als titel Aircraft Infrared Principles, Signatures, Threats, and Countermeasures, by Jack R. White EO and Special Mission Sensors Division Avionics Department, is vandaag nog altijd actueel. Te gespecialiseerd voor leken maar met een conclusie die wél door iedereen kan begrepen worden:

Stealth vliegtuigen zoals de F-35 zijn NIET aan de winnende hand.

Onze ervaren specialist ziet het zo:
Het sturen van AA raketten door middel van IR apparatuur is al meer dan een halve eeuw oud, maar er is nog steeds een stormachtige ontwikkeling aan de gang.
Afweermaatregelen waren nooit heel effectief, maar vandaag minder dan ooit.
De volgende doorbraak, ook bij het omzeilen van afweermaatregelen, moet worden verwacht van het samenvoegen, ‘mergen’, van IR beelden met radar en zichtbaar licht. De Russen hebben op dit gebied een aanzienlijke voorsprong.


Pjotrs Defensieteam