NederlandMarokkoDe Nederlandse Tweede Kamer wil het verdrag voor de sociale zekerheid met Marokko heronderhandelen. Desnoods wordt het opgezegd. De regering twijfelt over de aanpak, maar het probleem zit diep.

 

Door het verdrag kunnen mensen die in Nederland rechten hebben opgebouwd door premies te betalen, de uitkering integraal opnemen als ze in Marokko verblijven. Ze krijgen exact evenveel kinderbijslag of weduwenpensioen als wanneer ze in Nederland zouden verblijven. Een regeling zoals die van de Belgische associatieverdragen met Marokko en Turkije dus.

Het vorige kabinet Rutte wilde daar al een einde aan maken. Het stelde een zogenaamd 'Woonlandbeginsel' voor. De Nederlandse Tweede en Eerste Kamer keurden dat goed – met steun van PVV, CDA, VVD, ChristenUnie en SGP. Die wet koppelt de hoogte van de uitkeringen aan de kosten van het levensonderhoud van het land waar de uitkeringsgenieter woont. De sociale logica achter deze aanpassing is evident. De kosten van levensduurte en het gemiddelde inkomen per hoofd zijn namelijk zeer verschillend. In Nederland ligt het BNP per inwoner zo een vijftien keer hoger dan in Marokko (zie hier) en de koopkracht zo'n elf keer (hier). Als men dan éénzelfde bedrag krijgt in beide, biedt dat een even groot verschil in reële koopkracht.

Uiteraard kan men aanvoeren dat Nederlanders van Marokkaanse afkomst die in Nederland werkten en er rechten opbouwden, wel onder dezelfde regels belastingen en bijdragen voor de sociale zekerheid betaalden. Dat klopt, hoewel … doorsnee Nederlanders van Marokkaanse afkomst droegen gemiddeld minder jaren bij dan autochtone Nederlanders. Dat geldt vooral voor migranten van de eerste generatie en voor diegenen die relatief langer werkloos waren.

Daarbij geldt voorts, alvast in België, dat er nu al rekening wordt gehouden met de kosten van levensduurte in de feitelijke woonplaats. Bepaalde OCMW's keren extra toeslagen uit, boven de nationaal bepaalde uitkeringen. Die toeslagen zijn nodig omdat de kosten van levensduurte in bepaalde steden en gemeenten dermate hoger dan elders liggen dat de uitkeringen zonder toeslagen onvoldoende zijn. De totale steun die ons solidariteitssysteem (de 'SZ') biedt houdt dus nu al rekening met de levensduurte. Waarom dat principe dan niet doortrekken naar de verschillen tussen landen? Er zijn dus argumenten voor beide visies.

Uitkeringen moeten beschermen tegen armoede, maar ze mogen niet tot rijkdom leiden. Dat principe lijkt hier - tussen Nederland of België en Marokko en met identieke uitkeringen voor woonplaatsen met zo'n grote verschillen in levensduurte – geschonden.

Marokkaans-Nederlandse organisaties protesteerden niettemin bijzonder heftig. Ze probeerden via de rechter de toepassing van dat beginsel tegen te houden. Het zou in strijd zijn met het verdrag met Marokko. Nederland wil dat verdrag daarom heronderhandelen, maar Marokko wil dat niet. Wat al even begrijpelijk is. Die uitkeringen vormen namelijk een welkome en niet-geringe financiële transfer naar Marokko.

Tegenstanders van deze heronderhandeling menen ook dat het opzeggen van dat verdrag zal leiden tot een aanzienlijke toename van andere kosten. Recent begon Marokko namelijk, zij het schoorvoetend, mee te werken met de Nederlandse controles op het vermogen van de aanvragers van uitkeringen voor laag- en onvermogenden (vergelijkbaar met de Belgische 'IGO', de inkomensgarantie voor ouderen).

Er is echter nog een andere reden om de huidige (Belgische en Nederlandse) verdragen met Marokko te herzien, te weten het hoge percentage gevangenen van Marokkaanse herkomst.

Dat ligt, in beide landen, véél hoger dan voor zowat alle andere minderheden. Dat impliceert dat er oorzaken zijn die specifiek zijn voor bepaalden verschillen tussen de West-Europese en de Marokkaanse cultuur. Gezien dat extreem hoge aantal gevangenen is het evident dat West-Europese staten nadenken over grootschalige uitwijzing van die Marokkanen (met Marokkaanse of dubbele nationaliteit). Marokko moet, om het even hard te formuleren, haar eigen criminelen maar zelf opvangen. Maar Marokko weigert dat tot nog toe.

Zijn we nu verbaasd dat dit verhaal nog niet aan de nieuwe patatjes is?

Dwarsligger