vlag donteskOnze economische sancties lijken op Poetin geen indruk te maken. Dat verwondert alleen ons, want wij weten niet hoe Rusland in elkaar zit.

 

 

Teheran

Op 4 november 1979 was ik in de Verenigde Staten, meer bepaald in Detroit, voor een reeks technische gesprekken. Het land stond in rep en roer. Ik had het al op de TV in het hotel gezien: in Teheran hadden ‘studenten’ de Amerikaanse ambassade bezet en een groot aantal Amerikaanse staatsburgers gegijzeld. Het sentiment pendelde tussen verbijsterd ongeloof en verontwaardigde woede.

Toen ik op het werk aankwam ontbraken er twee jonge ingenieurs voor de vergadering. Het waren gevechtspiloten in de ‘National Guard’, en ze waren overnacht gemobiliseerd. Zo snel ging dat tijdens de koude oorlog: wie weet op wat voor perverse ideeën de Russen in dergelijke omstandigheden konden komen?

Natuurlijk moest over de situatie eerst uitvoerig gedebatteerd worden, alvorens de vergadering kon beginnen. Ik was de enige Europeaan, en mijn mening wilden ze dus ook wel weten. Ik herinner me nog goed hoe ik met een ijl stemmetje een computer probeerde te imiteren: “This system does not have sufficient information...piep…piep…piep.” Dat verbaasde: wisten we niet alles wat nodig was om tot een oordeel te komen? Er werd zelfs een oplossing geoffreerd. Ze kwam van Mo Cenker, een man die ik – tot dan toe – had leren kennen als een scherpzinnige chemicus, hard op weg naar de guru status. Mo was een man van weinig woorden: “bomb an oilfield!” Dus: als we de aardoliewinning bombarderen zullen die Iraniërs wel plooien. Wel wel.

Projectie

Het is allerminst verwonderlijk dat de man zo dacht. Hij was een heel typisch product van de Amerikaanse middenklasse. Hij wist dus met absolute zekerheid hoe het universum tikt: “money makes the world go round.” Geld is het begin, het einde en de essentie van alle dingen. Zo simpel is dat: tref ze in hun portemonnee en ze moeten terugkrabbelen. Natuurlijk was dat een vreselijk verkort wereldzicht. Natuurlijk konden alle bommen van Amerika die razende derwisjen geen sikkepit schelen. Het had ze alleen nog verder in het extremisme kunnen drijven. Dat kon Mo allemaal niet weten, omdat hij impliciet aannam dat alle anderen – de hele mensheid dus – net zo dachten, voelden en oordeelden gelijk hij. In de psychologie is dat fenomeen bekend: ze noemen het ‘projectie’. Dat verschijnsel verklaart bijna even veel van de gang der dingen als de zwaartekracht.

Donetsk

Maar nu, vandaag, in het verlichte West-Europa van de eenentwintigste eeuw, zijn we daar toch wel boven uitgegroeid: we kunnen op dat bekrompen wereldbeeld toch alleen met meewarig medelijden terugblikken. “Hear hear”, murmelen ze in het Britse parlement bij dergelijke uitspraken!

Er is een – potentieel levensgevaarlijk – conflict in Oekraïne aan de gang. Laat me direct opmerken dat men daarover veel gedifferentieerder en grondiger zou kunnen en moeten nadenken en berichten dan onze media doen. Pierre Therie probeert overigens dat gapend deficit minstens met één gebalanceerd en doordacht artikel enigszins te compenseren: aanbevolen lectuur.

Maar dat is hier niet het punt. Het thema van onze overwegingen is: hoe proberen we de Russen er toe te brengen toe te geven? Een vuist maken? Laat me niet lachen. Daar hebben onze ecologisch-pacifistische activisten al jaren geleden een grondig stokje voor gestoken.

We kunnen het met ‘economische sancties’ proberen. We treffen ze in hun portemonnee, dan moeten ze wel plooien. De groetjes van Mo Cenker, en overigens: waar is het verschil? In plaats van “bomb an oilfield”: “sluit de bank”. Als dan Poetin onze peren niet meer wil, treft hij alleen zijn eigen volk: ze zullen het zonder Belgische peren moeten stellen, tot ze tandenknarsend toegeven. Een krasser voorbeeld van projectie is nauwelijks denkbaar. Als wij plots in de supermarkt geen verse aubergines meer zouden vinden voor onze ‘veggie ovenschotel’ breekt hier de nationale noodtoestand uit. Nemen we deze vaststelling eventjes genadig zoals ze is, zonder er verder over na te denken. Maar daaruit concluderen dat het dan in Rusland met onze peren net zo zal gaan is nogal avontuurlijk. Het enig resultaat zal zijn dat wij met ‘de gebakken peren’ blijven zitten.

Het is niet omdat onze progressieve jochies te pas en te onpas ‘nationalisme’ schreeuwen dat ze ook zouden weten wat dat is. Russen weten het wel. Ze hebben met ‘moedertje Rusland’ een band die wij ons gewoon niet kunnen voorstellen. Ze hebben ook een veel grotere capaciteit om te lijden – echt te lijden – dan ooit in onze stoutste dromen opkomt. En voor hun vaderland zijn ze bereid tot verschrikkelijk, onmenselijk lijden. Daarvoor volgen ze zelfs een wrede, gruwelijk brutale leiding, blind. We hebben dat in de tweede wereldoorlog gezien.

Zolang Poetin kan tonen dat hij voor de solidariteit onder alle Russen staat zit hij op rozen. Zijn populariteit in Rusland was nog nooit zo groot als vandaag. Kijk nu nog eens naar de berichtgeving van onze media en probeer niet – wrang – te lachen.

Dwarsligger