pjotrDoor de massale toestroom van vluchtelingen uit oorlogsgebied én uit Afrikaanse non-staten dreigt opnieuw een tekort aan betaalbare opvang. Maar waarom dan niet kiezen voor een goedkope oplossing?


Inleiding - Het kon in 1992

Augustus 1992: als gevolg van de Balkan oorlog, ontvluchtten een groot aantal inwoners van Bosnië-Herzegovina hun land. De Belgische regering besliste toen om op vraag van het UNHCR (VN vluchtelingen-commissariaat) het leger in te zetten voor de bouw van een vluchtelingenkamp 'zo dicht mogelijk bij de oorlogszone'; het werd de operatie 'Winter Lodge' in Savudrija, Kroatië. 

Ook Nederland volgde dezelfde politiek en gaf opdracht aan een Nederlandse firma  om in Kroatië prefab modules ter beschikking te stellen van UNHCR. Wij kozen voor een eigen ontwerp, dat voldeed aan de UNCHR normen en waardoor we voor dezelfde prijs van het Nederlandse project meer dan het dubbel aantal vluchtelingen (2500 volgens UNCHR normen) konden herbergen. Kostprijs: 1,25 miljoen euro (toen 50 miljoen BEF). In 2010 tijdens een vakantie in Istrië met vrienden, stelden we vast dat een deel van de  modules nog altijd in gebruik is.

Savudrija, Kroatië, modules voor vluchtelingen gebouwd in 1992 en nog steeds in gebruik in 2010.

Augustus 2015: als gevolg van de grote vluchtelingenstroom zoekt Theo Francken, staatsecretaris voor asiel en migratie, naar oplossingen voor het herbergen van grote aantallen vluchtelingen. Ditmaal in eigen land. Waarom geen operatie 'Winter Lodge' in eigen land voor een prijs die beduidend lager is dan projecten door burgerfirma's of ngo's? Hieronder de open tribune die gepubliceerd werd op Knack online in feb toen in de winter van 2011- 2012 er eveneens opvangtekort dreigde. Vandaag nog altijd actueel.

Opvang kon toen in de Balkan, maar vandaag niet in Brussel

Knack online: vrijdag 03 februari 2012 om 05u16

We schrijven 1992. In de Balkan dreigen vluchtelingen te sterven van de kou.
De Belgische regering belooft op vraag van het Hoog Commisariaat voor de Vluchtelingen (UNHCR) ter plaatse een winteronderkomen te bouwen voor de vluchtelingen uit het oorlogsgebied, voornamelijk Bosniërs. Vijftig miljoen BEF wordt door staatssecretaris voor ontwikkelingssamenwerking Erik Derycke vrijgemaakt en aan Defensie wordt gevraagd om “ergens in de Balkan” een plaats te vinden en er winterlogement ter beschikking te stellen van de vluchtelingen, meestal vrouwen en kinderen van alle leeftijden. De mannen vechten ondertussen aan “het front”.

Na een snelle evaluatie van de marktmogelijkheden die te duur uitvallen, wordt beslist om zelf een module te ontwikkelen en deze in de kazerne van het 11de Genie Bataljon te prefabriceren om vervolgens de elementen per trein naar een locatie in de Balkan te vervoeren.

De 50 miljoen BEF, amper 1,25 miljoen euro, volstaat om op basis van de geldende UNHCR normen 300 modules voor maximaal 9 personen te bouwen en te voorzien van verwarming, licht en een stopcontact. Geen luxe maar een warme slaap- en leefplaats die tot op vandaag, twintig jaar later, nog altijd voldoet als vakantieverblijf voor kinderen uit de Elzas. De locatie: een camping te Savudrija aan de Istrische kust.

De bestaande nutsvoorzieningen (toiletten, keuken, eetzaal) mogen gebruikt worden. In de kostprijs is de vergoeding van het personeel en het bijkomend klein materieel inbegrepen. Het is de enige humanitaire operatie ooit die binnen het voorziene budget en de voorziene tijdslimiet werd uitgevoerd.

De sfeer in Kroatië is gespannen. In Zagreb heerst een onversneden haat tegen alles wat moslim is. Alle oorlogspartijen hebben zich schuldig gemaakt aan wreedheden. Overal maar vooral langs de Istrische kust zitten talrijke hotels tjokvol vluchtelingen. Die moeten eruit voor het zomerseizoen 1992 begint, maar de internationale gemeenschap hinkt als naar gewoonte achterop. Ondanks de talrijke vluchtelingen en het ongemak getuigt de bevolking van Istrië van een grote solidariteit. Veel lokale – meestal katholieke – organisaties werken mee aan een menswaardige opvang voor de vluchtelingen, ongeacht hun herkomst.

Het wordt voor de militairen een zware maar vooral hartverwarmende opdracht. Ondanks de ligging aan de Adriatische kust is het er bitter koud en valt de regen soms met bakken uit een loodzwarte hemel. De “Burra wind” afkomstig uit de bergen blaast een ijzige wind naar de kust. Bij aankomst vinden we in de onverwarmde tentjes, ouderlingen en kleine kinderen.

In minder dan twee maand tijd (oktober – november) wordt het vluchtelingencentrum volledig operationeel, inclusief een schooltje en een module die fungeert als moskee. Leo Delcroix, minister van Defensie, en de pers komen ter plekke kijken en de operatie Winter Lodge wordt een van meest becommentarieerde humanitaire operaties ooit. Het was nodig want zonder winterbestendig logement zouden er doden zijn gevallen.

We schrijven 2012, twintig jaar later. In België dreigen daklozen te sterven van de kou.

Reeds drie jaar op een rij slaagt de federale regering er niet in om een coherente immigratiepolitiek te ontwikkelen en vooral om te zorgen voor een menswaardige winteropvang. De kersverse staatssecretaris voor asiel en migratie, Maggie De Block, heeft na twee maanden nog geen tijd gevonden om zich te bekommeren om het lot van deze buitenslapers. De vorige regering – waaronder haar eigen partijgenoten – zijn de schuldigen. Pas wanneer de media – ere wie ere toekomt, ook dS – het probleem op de voorpagina zetten, schiet men wakker. Knack-directeur Rik Van Cauwelaert is bijzonder scherp voor het onvermogen van de staatssecretaris en ook Pieter De Crem krijgt een veeg uit de pan want, zo schrijft Van Cauwelaert: De Crem wil geen bussen inleggen omdat dit concurrentie zou zijn voor De Lijn.

Over die concurrentievervalsing valt een en ander te zeggen maar de minister van Defensie zou toch mogen weten dat “hulp aan de Natie” altijd een opdracht was voor defensie en een verandering daarvan het draagvlak voor Defensie verder zal aantasten.

De vluchtelingen zijn ditmaal geen oorlogsslachtoffers maar vooral economische vluchtelingen. Aangetrokken door een sociaal maar onbetaalbaar vangnet wordt vooral Brussel het beloofde land voor kanslozen. De hoofdstad van Europa blijkt veel minder aantrekkelijk voor goed opgeleide migranten. Talloze misbruiken onder meer wegens een rammelende wetgeving hollen het maatschappelijk draagvlak steeds verder uit, zo blijkt duidelijk uit de reacties online. Maar geen nood voor de Parti Socialiste, voor wie deze migranten in eerste instantie de partijmacht moeten bestendigen. Het zijn tenslotte vooral niet-Brusselaars die ervoor betalen. En als er teveel zijn worden ze afgeschoven naar de rijke buitengebieden, ook al kennen ze de lokale taal niet. Met de huidige taalwetgeving hoeft dat ook niet. Ondertussen leggen migranten klachten neer omdat ze niet behoorlijk worden opgevangen en wordt handenvol geld uitgegeven aan hotelkamers. Het zou goed zijn om eens vast te stellen wie er zoal geld verdient aan de huidige opvangpolitiek, want goedkoop is het niet. Om de schijn op te houden stellen enkele hotels een paar kamers ter beschikking. Pure PR.

Met een Franstalige socialistische premier is de situatie ronduit beschamend. Niet voor de premier zelf die vol vertrouwen een hoge borst opzet ten paleize en er zonder blikken of blozen beweert minstens 11 miljard euro te vinden en tegelijk belooft om de koopkracht van de mensen te vrijwaren en de kosten voor de bedrijven te verminderen. Een royale uitgave van de fabeltjeskrant?

Dat de PS nu pas beseft dat ze voor de migranten te laks zijn geweest komt zelfs niet door geldgebrek, maar vooral door het toenemend egoïsme in Franstalig België en vooral in Brussel, omdat de armoede ook onder autochtonen stijgt. Zelfs het gewillig kiesvee dreigt zich tegen hen te keren en dat is voor de partij pas een reden om van koers te veranderen. De ommekeer zal er géén zijn van het warme hart. De “resto du coeur” en ander mediatieke initiatieven zijn slechts schijnvertoningen in een drama waarin de menswaardigheid dreigt teloor te gaan. Arm België dat zonder de Vlaamse gulheid niet eens de solidariteit van een veel armere Istrische bevolking kan evenaren.

Zou het niet getuigen van goed bestuur mocht de federale regering (nvdr: ditmaal zonder de PS)  opnieuw overgaan tot een operatie Winter Lodge, maar dan in eigen land?

Pierre Therie,

Commandant Operatie Winter Lodge