2020Wanneer tradities onder druk staan, denk maar aan het Sinterklaasfeest, willen we alvast symbolisch onze gehechtheid aan tradities tonen. Zoals ...

 

... die duizenden Vlaamse kinderen die elk jaar met trillende stem hun nieuwjaarsbrief voorlezen voor hun liefste mama, papa, peter en meter, … vroeg ik elke Dwarsligger om eveneens een nieuwjaarsbrief te schrijven voor onze lezers. Daarmee willen we alvast het nieuwe jaar beginnen zoals we het oude verlieten: met heel veel wensen. Wat we nu al weten, is dat we ons dankzij onze politici en postmoderne journalisten ook in 2020 niet zullen vervelen …

kleindochter

Waarde lezers,

Dit wordt niet gemakkelijk! Wat moet je iemand wensen die al alles heeft en bovendien ook nog van de Dwarsliggers mag genieten? Verder hebben wij met een intelligent publiek te doen, een verzwarende omstandigheid waar onze collega’s van de systeempers niet mee worstelen. Lastige opgave dus!

Mijn eerste idee was inspiratie te zoeken bij mijn kleinkinderen: die presenteren me toch ieder jaar een nieuwjaarsbrief. Wat die me allemaal wensen en beloven… Je zou denken dat Bart Somers die nieuwjaarsbrieven componeert. Daarmee is dit plan dan ook meteen afgevoerd. Ik ben bereid veel te verdragen. Ik ben al uitgescholden voor communist en fascist, voor pilarenbijter en antiklerikaal. Ze hebben me, in Zuid-Duitsland, zelfs ooit een Pruis genoemd en dat wil iets zeggen. Ik heb het allemaal lijdzaam over me heen laten gaan. Maar met Bartje Somers geassocieerd worden, dat kan niet: dat is drie bruggen te ver.

Bij de volwassenen kan ik ook niet te rade gaan. Kijk eens wat die elkaar allemaal wensen. Verkort: het groot lot en een ijzeren gezondheid. Met de lezers van de Standaard zou ik dat zonder meer durven proberen, maar bij jullie pakt dat geen verf. Jullie weten hoe onwaarschijnlijk het is een groot lot te winnen. Bovendien zijn we nu wel ongeveer allemaal op een leeftijd waar we al duidelijk zien wat geld is: een wissel op een volkomen onbetrouwbare overheid. Diezelfde leeftijd leidt ertoe dat de meesten van ons voldoende ervaring met de kleine ongemakken van het ouder worden hebben om maar vurig te hopen dat het inderdaad waar is: dat van die krakende wagens die het langst lopen.

Misschien moet ik nu, gezien de onmogelijkheid van de opgave, maar eens iets – voor Vlaanderen – zeer ongewoons doen, namelijk zeggen wat ik echt denk en wat ik u echt wens.

Vooruit dan, op het risico uitgelachen te worden: “Ik wens u vrede”. Erg origineel is dat niet. “Vrede zij met u” is de begroetingsformule die we op iedere hoek van de Schrift vinden. Vandaag overleeft dat in het “salam alaikum” bij de moslims en “Shalom aleichem” bij de Joden. Ja, zo dicht komen Arabisch en Hebreeuws bijeen, ook een reden om eens grondig over vrede na te denken.

Vrede is veel meer dan gewoon niet vechten, hoewel dat laatste natuurlijk al wel een goed begin is. Vrede betekent dat men in een zorgende positieve interactie met zijn omgeving leeft. Dat meningsverschillen constructief en open behandeld kunnen worden. Dat we de dialectiek zijn door de verlichting bedoeld werk kunnen laten doen: these-antithese-synthese, niet om elkaar ermee om de oren te slaan maar ter vermeerdering van kennis en inzicht. Dat we elkaar het goede gunnen en wensen. Vrede bezorgt ons een innerlijke rust en evenwicht die toelaten te genieten van de vele goede en mooie dingen die de wereld te bieden heeft in onze medemensen, in de natuur, in muziek, in de letteren, poëzie en beeldende kunsten. Ze laat ons toe met onze eigen relatieve onbeduidendheid te leven zonder er een maagzweer aan over te houden. Vrede maakt het mogelijk de weldoende warmte van de vriendschap en samenhorigheid te ervaren. Vrede immuniseert ons tegen de irrationele angsten die een steeds dwazer wordende maatschappij ons wil aanpraten.

Daarom, beste lezer, wens ik u van harte “Salam alaikum”, “Shalom aleichem”, “de Vrede zij met u”!

Uw vredelievende Dwarsligger Gerard

Waarde lezers,

Van ganser harte een gezond 2020 gewenst”. Dit is een klassieker (en ook oprecht gemeend), maar niet meer politiek correct omdat ik hierbij onze chronisch zieke medemens stigmatiseer. Bovendien zou dit ook egoïstisch van mij zijn, want ik zou impliciet menen dat ik niet meer geneigd ben om solidair te zijn met diezelfde zieke medemens. Mijn sociale bijdragen laten wel iets anders veronderstellen, ofschoon dit niet (meer) in het dagelijks leven te zien valt.

Zal ik dan maar iets wensen omtrent het klimaat, dat is toch in, niet? Maar als ik rondom mij kijk, moet ik troosteloos vaststellen dat dit zinloos is, en ik daarom eerder iets wil wensen omtrent onderwijs, want daar kunnen we wel iets aan doen.

Hoe er onwetenschappelijk geleuterd wordt over klimaat, heeft Dwarsligger Peter-Paul er zelfs toe aangezet om de uitdrukking van Carl von Clausewitz “Oorlog is de voortzetting van de politiek met andere middelen” aan te passen tot “Wetenschap is de voortzetting van de politiek met andere middelen”, zeg maar met onzinnige middelen. Het IPCC is daar het schoolvoorbeeld van.

Maar hoe kan nu zoiets geschieden met al die wetenschappelijke, hoogtechnologische meettoestellen en met een nooit geziene stand van de wetenschappen? Ik vermoed dat dit veel te maken heeft met het onderwijs. Maar …. onderwijs en wetenschappen gaan toch hand in hand in onze maatschappij, zal je mij zeggen. Tja, dat zou moeten, maar de realiteit wijst toch anders uit. (On)Gelukkig is dit niet het geval binnen onze postmoderne zeepbel, daar heerst een andere realiteit, de maakbare maatschappij en dito mens, weet je.

De resultaten van Pisa bevatten indicatoren die aantonen dat het slecht met ons onderwijs gesteld is. Het feit dat deze testen bij leerlingen van 15 jaar worden afgenomen, doen de beleidsmakers hun kanonnen richten op het secundair onderwijs. Maar mochten ze eens naar het werkveld luisteren, dan zouden ze begrijpen dat er iets aan het basisonderwijs moet gedaan worden. Neen, wel niet onze leerkrachten viseren, integendeel. Er schort wel degelijk iets aan het ambitieniveau van de eindtermen van ons basisonderwijs. Snappen onze beleidsmakers niet dat het basisonderwijs in feite de basis of grondvesten van ons onderwijs en bijgevolg van onze maatschappij betekent of betekenen, en niet het drijfzand?

Waarom moeten alle kinderen doorheen een eenheidsworst van het basisonderwijs gedraaid worden waarbij nivellering naar beneden de trend geworden is? Waarom mogen kinderen (ongeacht de thuistaal) zonder of met te weinig kennis van het Nederlands, de onderwijstaal, niet in een taalbad? (Zie ook OKAN)

Mijn wens voor 2020 is dat onze maatschappij een degelijk en ambitieus basisonderwijs zal uitbouwen zodat het beroeps-, technisch, kunst- en algemeen secundair onderwijs zelf een degelijk fundament worden om hierop eveneens een ambitieus en hoger kwalitatief hoger onderwijs en dito arbeidsmarkt te bouwen.

Uw bezorgde Dwarsligger Marc

Waarde lezers,

Wat ik u allen toewens voor dit jaar?

Dat is nogal veel, maar vooral twee dingen.

Ten eerste: dat het onderwijs weer doet wat het moet doen: jongeren vormen. Hen leren nadenken en hen leren hoe ze zichzelf moeten vormen. En dat jongeren leren het beste en het hoogste tot doel te stellen.

Ten tweede – en dat geldt ook voor het onderwijs – dat die zelf-beschuldigende en belerende cultuur moge ophouden.

Het onderwijs dient niet om jongeren een ideologie op te dringen.

En de journalistiek moet haar duidingsplicht – als ze die op zich wil nemen- met meer ernst waarnemen, in plaats van elkaar na te praten of van elkaar af te schrijven.

Nemen we nu de kwestie van Zwarte Piet.

Sommige groepen geloven dat Zwarte Piet een neger is, die als hulpje van een blanke wordt weggezet en dat daarmee wordt aangegeven dat de zwarte ondergeschikt hoort te zijn aan de blanke.

De ware betekenis van de figuur Zwarte Piet is nochtans niet zo moeilijk te begrijpen.

Zwarte Piet is een archetypische figuur die de voorouders symboliseert. Deze figuur duikt wereldwijd op en past in de rites van de vruchtbaarheid en de hoop op een nieuwe lente. (Rook, roet en as behielden ook na de kerstening hun betekenis als symbolen van de vruchtbaarheid.) In boerengemeenschappen was dat alles uiterst belangrijk. Roet en as werden ook gebruikt in de overgangsriten van talrijke Afrikaanse volksstammen zoals de Xhosa’s en nu nog altijd in Papoe-Nieuw-Guinea. Jonge mannen werden met roet en as ingesmeerd of kregen diepzwarte maskers opgezet, waarna zij werden ingeleid in de geheimen van de mannelijkheid. Vervolgens keerden zijn terug naar het dorp, waarna ze het recht kregen om de meisjes op te zoeken.

Directer en voor ons van meer betekenis is het feit dat in de christelijke tijd roet en as geassocieerd waren met de zielen van de overledenen die zwart geblakerd waren in het vagevuur. Sint-Maarten en later Sint-Nicolaas werden altijd vergezeld door zwart gemaakte mannen, die vaak ook horens op hun hoofd droegen. Die vergezelden de heiligen en symboliseerden in de figuur van de duivel het kwaad, en vermits die recht uit de hel kwam, zag die zwart als roet, terwijl de overledenen die hun vagevuur achter de rug hadden vanzelfsprekend ook zwart zagen.

De figuur van Zwarte Piet heeft dus niets, maar dan ook niets met racisme te maken.

Ik heb deze tekst geschreven in 10 minuten. Is er nu geen enkele journalist die het nieuws over de woelmakers die tegen Zwarte Piet ten strijde trekken voorzien van enkele simpele zinnen, zoals ik hierboven heb gedaan?

Journalisten hebben een voorbeeldfunctie. Ze moeten niet preken, maar informeren en doen nadenken. Als dat al eens zou gebeuren!

Uw opstandige Dwarsligger Jaak

Waarde lezers,

Een zinnig mens zou moedeloos kunnen worden van de alarmerende berichten in kranten, de televisie en de sociale media die dagelijks en met grote ernst aan ons worden voorgeschoteld.

De Bijbelse Prediker zegt: “Wie kennis vermeerdert, vermeerdert smart.” Of in hedendaags Nederlands: alles weten maakt niet gelukkig. Inderdaad, want men zou zich haast opgejaagd wild voelen door al die onheilstijdingen. Want elke boodschap brengt ook een morele druk om juist en onmiddellijk te handelen met zich mee. En dan moet men ook nog zoveel op het werk, het verenigingsleven, op school… Is het een wonder dat zovelen aan de kalmerende middelen en antidepressiva moeten? Met een goede borrel op zijn tijd is men er niet meer.

De feestdagen zijn meestal een periode waarin men het nieuws het nieuws laat en zich richt op zijn of haar geliefde, naaste familie en vrienden. Voor sommigen is dat echter ook weer stressvol, omdat het kerstdiner in de beleving ‘perfect’ zou moeten zijn en van een zekere culinaire kwaliteit.

De hedendaagse mens jaagt zichzelf over de kop, omdat hij teveel moet. Van zichzelf en van een samenleving, die van de borderline-achtige hysterie aan elkaar lijkt te hangen. Een geweldig recept om onszelf en elkaar te verliezen.

Als Dwarsligger ontkom ik niet aan de indruk, dat ook wij het nodige gewicht op uw schouders leggen met onze kritische analyses en onze nadruk op de urgentie ervan.

De komende periode wens ik ons en u allen dan ook een welverdiende, tijdelijke retraite van al dat moeten, dat weten en die druk.

Ik wens u allen voor het nieuwe jaar daarom drie dingen in het bijzonder:

Relativeringsvermogen en humor, zodat we allen om onszelf en onze tekortkomingen en de hysterische toestanden kunnen blijven lachen, hoe ernstig alles soms ook lijkt;

De geestelijke rust om tijd te hebben voor wat er meer toe doet dan ooit. Uw gezin, uw vrienden, uw familie. Want al het wereldlijke tumult gaat onverkort door, maar degenen die ons dierbaar zijn mogen we nooit uit het oog verliezen.

De openheid om ontroerd en verwonderd te kunnen worden. Er is meer tussen hemel en aarde dan de grootse kwesties. We zouden bijna vergeten, dat er ook veel moois en vertederends te genieten valt. Komend jaar wens ik u behalve de moed om te weten (aude sapere) ook de ontvankelijkheid voor het schone. Hier wellicht iets, dat daar toe bijdraagt? https://www.youtube.com/watch?v=H3v9unphfi0

Uw afgejakkerde Dwarsligger Peter-Paul

Waarde lezers,

De belangrijkste beloftes van de Dwarsliggers blijven ook voor 2020 belangrijk. Ze staan zwart op wit in de filosofie van Pjotrs Dwarsliggers geschreven. Ik citeer er enkele:

Onze bijdragen zullen voortaan geen auteursnaam vermelden. De meeste zo niet alle bijdragen zijn immers het resultaat van een collectieve zoektocht.

We delen een passie: gebeten om te weten, vanuit het besef dat we weinig weten en zelfs niet durven hopen het ooit allemaal te weten, laat staan het te kunnen begrijpen.

We beperken ons niet tot het lezen, herkauwen en bekritiseren van bijdragen in de Nederlandstalige (Vlaamse) media, maar zoeken voor ons collectief ‘weten’ ook en vooral in buitenlandse publicaties.

Korte stukjes met een knipoog of een beetje ironie afgewisseld met analyses waarbij we ook onze eigen oogkleppen afdoen.

We garanderen alvast één ding: dat we niet alleen schrijven voor gelijkgezinden of op zoek zijn naar ‘passende’ verklaringen die vooral moeten dienen om iedereen te vriend te houden.

In tegenstelling tot wat onze kritische bijdragen zouden kunnen laten vermoeden, zijn we helemaal niet wanhopig. Maar we denken wél dat Dwarsliggers nodig zijn.

Dwarsliggers, noodzakelijk om het rechte spoor te houden

Onze beloning, Waarde Lezers, is Uw bereidheid om zélf te weten. Uw bezorgdheden zijn de onze en daarom wil ik mijn beste wensen voor 2020 afronden met de wensen van een lezer:

Uit gans mijn hart dank voor de brieven die ik met grote regelmaat krijg, en die ik aandachtig lees en soms herlees. Uw synthese van wat er aan de gang is rondom ons helpt mij een objectieve mening te vormen. VRT en kranten consumeer ik al lang niet meer. De media houden hun hoofd nog boven water dankzij inkomsten uit reclame in hun glossy tijdschriften waarmee ze dan hun opiniërende journalisten betalen om ons blaasjes wijs te maken. Dan heb ik het nog niet over met  elkaar overlappende  en gelijkgestemde praatvehikels op de VRT. Ik heb meer aan een goed boek om me een idee te vormen wat er speelt in onze postmoderne multiculturele maatschappij, waarin ik mijn eigenheid wil bewaren en niet bedreigd voel.  Ik betaal belastingen voor een VRT waarnaar ik niet meer wil luisteren of kijken. Dan nog liever een goede reeks op Netflix. 

Ik ben een gepensioneerde leraar die een aantal jaren van zijn loopbaan nog niveau kon halen in zijn lessen. Sinds de invoering van het VSO doken we de vernieling in van degelijk onderwijs. Ik heb me met al mijn inzet  geweerd tegen een opgedrongen nivellering en ben wel eens opgestapt bij een nabespreking door een inspecteur die ons wilde overtuigen dat onze moedertaal correct schrijven niet primordiaal was. Een schrijffout in een vertaling uit het Frans heb ik steeds gesanctioneerd. Nu is dat bijna kindermoord. Ik schrijf hier maar wat losse ideeën neer. Het moet me van mijn hart. 

Ik kijk uit naar de volgende Dwarsligger en wens U een gezond jaar toe naar geest en lichaam en een goede pen.

Waarde Lezers,

We beloven om ook in 2020 onze uiterste best te doen om bijdragen te publiceren die u aanzetten tot nadenken. We zullen ons blijven verzetten tegen alle druk, denigrerende commentaren en roddel van lieden die enkel nog kunnen leven in de onwetendheid van hun postmoderne bubbel.

'Die Gedanken sind frei'

Pjotr, Dwarsligger