bomen in het bosWe kennen allemaal de uitdrukking: “Van louter bomen het bos niet zien”. Dat ook het omgekeerde fenomeen: “Van louter bos geen bomen meer kunnen onderscheiden” bestaat, is ons misschien minder bewust.

 

Momenteel worstelen we met de vraag naar de relatie tussen het gewelddadig door de islam geïnspireerd terrorisme, en de moslim wereld in haar totaliteit. Kunnen we de moslim gemeenschap, de oemma, verantwoordelijk maken voor de daden van een criminele minderheid?

Pars pro toto.

Hiermee is het probleem van de veralgemening, van de stijlfiguur ‘Pars pro toto’ gesteld. Want: een bos is veel meer dan de som van een groot aantal bomen, en een boom is veel meer dan enkel maar een deel van een bos. Zolang het om een bos, bomen, biotopen, symbiose en dergelijke gaat, zullen we daar nog wel uit geraken. Zodra echter mensen en ideologieën in het spel komen wordt het beduidend moeilijker.

Momenteel worstelen we met de vraag naar de relatie tussen het gewelddadig door de islam geïnspireerd terrorisme, en de moslim wereld in haar totaliteit. Kunnen we de moslim gemeenschap, de oemma, verantwoordelijk maken voor de daden van een criminele minderheid?

Pars pro toto, collectieve schuld: het is een oud probleem. Vooral wij Christenen moeten hier niet doen alsof we de wijsheid in pacht hebben. Wij hebben lang beweerd dat de Joden de collectieve schuld voor de dood van Jezus Christus droegen, en daarmee veel verschrikkelijk antisemitisme aangestookt. We zijn, op dit gebied, pas tamelijk recent terug bij ons verstand gekomen.

Collectieve schuld.

Ook in het Europa van de twintigste eeuw dook het probleem op. Tijdens, en kort na de tweede wereldoorlog was er, en niet enkel hier bij ons, een duidelijke meerderheid die meende dat de Duitse Natie, en dus het Duitse volk, collectief schuld droeg voor de gruwelen van de nazi’s. Ook als men weet dat er zeer wel ook in Duitsland weerstand tegen de nazi politiek was – ik denk hier aan kardinaal von Galen, Martin Niemöller, Sophie en Hans Scholl … –  blijft het moeilijk deze opvatting te weerleggen. Zolang Hitler eclatante militaire overwinningen kon voorleggen had hij inderdaad, grosso modo, de enthousiaste steun van het volk, ook voor zijn Joden vervolging, ook en misschien vooral van diegenen die later verongelijkt zouden beweren: “Wir haben es nicht gewusst.” Absurd werd deze inschatting eerst bij de poging tot uitbreiding van die schuldtoewijzing tot mensen die op het moment van de feiten te jong waren om schuldig te kunnen zijn, of zelfs nog geboren moesten worden.

Mij valt de opmerkelijke gelijkenis op met de vraag naar schuld van de moslimwereld, hoewel er ook sterkte verschillen zijn. Een groot verschil lijkt natuurlijk dat we met ‘de Duitsers’ een volk viseren, en met ‘de moslims’ een geloofsgemeenschap. Maar bij nader inzien was de bindende factor die ‘Duits’ definieerde, over etnisch nogal verschillende, en genetisch in ieder geval zeer verwaterde, groepen heen, de taal: het Duits. Zo is de cultuurtaal van alle moslims het Arabisch, de taal waarin de Koran opgeschreven werd. Maar natuurlijk is het nog veel meer de Koran zelf die als bindmiddel dient.

De ‘heilige’ boeken.

Dat brengt ons bij de ‘boeken’ die beide bewegingen als ‘heilige’ handleiding hanteren. Aan de ene kant ‘Mein Kampf’, aan de andere de Koran en de Hadith. Beide zijden laten niet de geringste twijfel: wij zijn superieur en onze zaak zal overwinnen, dat is onvermijdelijk. En daarvoor is geen enkel offer te groot. Beide boeken geven ook een vrij precieze aanleiding voor het proces dat tot de overwinning moet voeren. Ze bevatten ook allebei de nodige tegenstrijdigheden en ambiguïteiten, de Koran duidelijk meer dan ‘Mein Kampf’.

Een groot verschil is er toch. ‘Mein Kampf’ werd – in Duitsland en openlijk – door niemand gecontesteerd. Dat is, in de islam wereld, voor de Koran evenzeer het geval. Over de Hadith echter is er absoluut geen eensgezindheid. De Hadith komt – anders dan de Koran – niet direct via Mohammed van Allah. Het is een verzameling verhalen, mondeling overgeleverd, die vrij laat – en door verschillende auteurs met verschillende criteria – opgeschreven werden. Die verhalen dienen om te verstaan ‘hoe het was’, hoe de profeet de dingen aanpakte en zijn ook vandaag nog normatief. Er zijn duizenden van die verhalen en er is lang heftige discussie over geweest welke nu authentiek waren en welke niet. In de 11de eeuw werd – onder anderen – die discussie ‘ingevroren’, en dat is ze nog altijd. De soennieten en sjiieten hebben ieder hun eigen – en nogal sterk verschillende – Hadith. Dat zijn dan nog maar de twee heel groten. Ook de kleinere sekten hebben hier hun eigenheden. Er zijn zelfs moslims die menen dat de Koran zelf het volgen van de Hadith verbiedt. Ze halen daarvoor Koran verzen aan die ook mij overtuigen. Desondanks wordt de Hadith, samen met de Koran, gebruikt als bron voor de Sharia: de islamitische wet. Die is dus – logisch – van sekte tot sekte, zelfs streek tot streek, sterk verschillend, hoewel er natuurlijk altijd heel veel gemeenschappelijke elementen overal aan te treffen zijn.

Vernedering en de belofte van bevrijding.

Het nationaalsocialisme ontstond na de nederlaag die Duitsland geleden had in de eerste wereldoorlog. Ze konden dat maar heel moeilijk verteren, zelfs eigenlijk niet echt geloven. Ze hielden zich voor superieur. Ze hadden normaal moeten winnen, dachten ze. Dus kon alleen verraad tot de nederlaag geleid hebben. De harde vredesvoorwaarden van de geallieerden deden ook hun duit in het zakje. President Wilson, die een beetje meer verstand had dan de wraakzuchtige overwinnaars, wilde dat niet mee dragen en reisde gefrustreerd terug naar Washington. De Duitsers voelden zich bedrogen, verraden, vernederd en ten onrechte zwaar gestraft. Daarop speelde Hitler handig in.

Ook de moslims voelen zich, sinds de instorting van het Ottomaanse Rijk, vernederd. En inderdaad, hun territorium werd door de koloniale machten arbitrair opgedeeld en hun bodemschatten uitgebuit. Voor dat laatste maken ze vooral de Verenigde Staten verantwoordelijk, die daarvoor al eens zaakjes doen met plaatselijke dictatoren, Ook het feit dat geen enkele staat in de anderhalf miljard inwoners tellende moslim wereld halfweg fatsoenlijk bestuurd wordt, draagt tot hun vernedering bij. Ze schrijven ook dat –  nogal lichtvaardig – aan buitenlandse inmenging toe. Dat alles verklaart het eeuwig verlangend uitkijken naar het kalifaat: de in de Koran beloofde heilsstaat.

Klassen van ‘ongelovigen’

De nationaalsocialistische ideologie stelde dat het Duitse volk een ‘Herrenvolk’ is, dat – hoewel tijdelijk op een dieptepunt – voorbestemd was om de wereld te regeren. Er zou enkel – relatieve – vrede kunnen zijn, als alle anderen zich onderworpen hadden. Maar eigenlijk stemde Hitler zijn volk in op permanente oorlog. De niet-Ariërs waren in duidelijke klassen opgedeeld. Die classificatie heeft Hitler zelf gemaakt in ‘Mein Kampf’. Er waren er die halfweg assimileerbaar waren, maar nooit cultureel ingelijfd mochten worden. Sommigen waren als slaven te gebruiken en nog andere zelfs dat niet. Ook de islam kent, precies beschreven in de Koran, een dergelijke indeling van niet moslims. Sommigen kunnen als dhimmi aan de rand van de moslim maatschappij leven, anderen als slaven gebruikt of verkocht worden, en nog anderen zelfs dat niet: die worden gewoon omgebracht. Het grote verschil is dat men heel eenvoudig moslim kan worden, Ariër niet!

Ook in de Islam is er een duidelijke superioriteitsidee. De wereld behoort aan het gelovige volk, ze moeten ze enkel maar nemen. En pas als de islam overal heerst kan er vrede zijn. Dat gaat dan niet van lange duur zijn, want dan komt het einde der tijden. De wereld bestaat – voorlopig – uit twee delen: dhar al-islam (het huis van de islam) en dhar al-harb (het huis van de oorlog). Simpel genoeg: het kalifaat heeft geen grenzen: enkel fronten.

De Europese elite faalt in beide gevallen.

De Europese elite heeft, ten opzichte van het nationaal socialisme, totaal gefaald. Nog in 1938 kwam Chamberlain van Munchen terug en berichtte triomfantelijk dat hij ‘peace for our time’ had gekocht. Hij had gewoon, samen met Daladier, Tsjechoslowakije verkwanseld, en verder niets. Alsof ‘Mein Kampf’ nooit geschreven ware… En dan waren er, in Duitsland, ook nog de nodige opportunisten, vooral in de financiële en industriële wereld, maar ook bij de katholieken, die dachten Hitler wel naar hun hand te kunnen zetten. De geniale Nobelprijswinnaar Carl Bosch, toen grote baas van BASF, kwam – jaren later – uit Berlijn terug van een gesprek met Hitler waarbij hij – tevergeefs, zo zou spoedig blijken – geprobeerd had zijn Joodse medewerkers te redden, en zegde tevreden: “mit Herr Hitler kann man reden”. Alsof ‘Mein Kampf’ nooit geschreven ware… We mogen ook niet vergeten dat van het nationaalsocialisme een fascinatie uitging waaraan grote delen van de Europese intelligentsia niet konden ontsnappen, ondanks ‘Mein Kampf’...

Ook de islam wordt door onze bestuurlijke en culturele elites met dezelfde nogal roekeloze welwillende omzichtigheid behandeld. Als ik onze politieke leiders hoor zeggen dat “terrorisme niets met de islam te maken heeft”, is dat alsof iemand in 1938 zou beweerd hebben dat de bezetting van Tsjechoslowakije niets met het nationaal socialisme te doen had. Michel Houellebecq heeft in zijn roman ‘Soumission’ de onvoorwaardelijke capitulatie van onze intelligentsia zeer plastisch beschreven. Voor een goed deel is dat al geen literaire fictie meer maar doodgewone realiteit. Een rechter hier bij ons laat een gefanatiseerde jongen van 15, die duidelijk naar Syrie wil, voor de derde keer op rij gewoon lopen. Bekende Vlamingen komen ons vertellen dat we met onze veiligheidsmaatregelen de terroristen in de kaart spelen, en bovendien de mensenrechten aantasten. Alsof de Koran en de Hadith nooit geschreven waren…

Ook de socialisten falen in beide gevallen.

Zowel het nationaal socialisme als de islam zijn flink geholpen door de ‘progressieve’ pacifistische krachten in onze maatschappij. De socialisten van tussen de twee wereldoorlogen hebben de Europese democratieën en vooral hun strijdkrachten zeer verzwakt. Ze dachten dat massale bijeenkomsten in het teken van ‘nooit meer oorlog’ volstonden. Toen de voorspelbare catastrofe zich voltrok hebben sommigen hun huik naar de wind gehangen. Ze vonden dat, als je dan al socialist was, je toch ook wel nationaal socialist kon worden. De grote vijand was ten slotte het kapitalisme. De vele anderen hebben – in concentratiekampen – royaal tijd gehad om over hun kortzichtigheid te mediteren, in zoverre ze daartoe nog gelegenheid kregen.

 

Ook vandaag is het warm gevoel van solidariteit en van het ‘gebroken geweer’ in die kringen veel sterker dan koude rationaliteit. Het kan door enkele explosies of zelfs een honderdtal doden wel eventjes tot bedaren maar niet werkelijk tot zwijgen gebracht worden. Alsof de Koran en de Hadith nooit geschreven waren…

Als een vis in het water.

Natuurlijk waren er ook ‘goede’ nationaalsocialisten. Als die eens een glimp van de gruwelen opvingen, dachten en zegden ze: “Daar weet de Führer beslist niets van”. Ik heb er in de jaren 70 in Duitsland zo nog gekend. En natuurlijk zijn er ook ‘goede’ moslims, die oprecht geschokt zijn door de brutaliteit van de terroristen en heel eerlijk verwijzen naar de Koran verzen die dergelijk gedrag verbieden (die zijn er namelijk ook). Maar het misdadig nazisme kon in het Duitse volk leven en zwemmen als een vis in het water, ook als lang niet iedereen dat gedachtegoed deelde. Daarom was denazificatie in Duitsland zo moeizaam, en is ze in Oostenrijk zelfs helemaal achterwege gebleven.

Precies zo kan het radicaal islamisme ook in de moslim gemeenschap leven, er schijnbaar onbeperkt rekruteren en erin onderduiken als het nodig blijkt. De vele goede, fatsoenlijke moslims veranderen daaraan niets. In het bos van de Oemma (gemeenschap der gelovigen) zijn er altijd voldoende bomen waar de schurken zich achter kunnen verstoppen. Ze zijn daar volkomen ongrijpbaar, want het bos in brand steken, dat willen wij nu echt in geen geval.

De uitzichtloze positie van de humanisten.

Het is voor een humane, fatsoenlijke moslim ook helemaal niet gemakkelijk de extremisten te veroordelen. Zeggen dat ze ketters zijn kan hij alvast niet. ISIS strijdt onder de vlag van de profeet zelf, en doet niets wat door de Koran niet gesanctioneerd, zelfs opgelegd wordt. Enkel toen ze die Jordaanse piloot leven verbrand hebben hadden ze een probleem: dat staat zo niet letterlijk in de Koran. Daarom heeft ISIS zich in dat geval werkelijk uitgesloofd in gekunstelde verklaringen: “oog om oog, tand om tand” speelde hier een rol. Maar al de rest, tot en met het houden en verkopen van slaven, ook seksslaven, is geen probleem. De Koran bepaalt zelfs duidelijk wanneer een moslim een nog heel jonge vrouwelijke slaaf mag ‘gebruiken’.

Door het invriezen van de interpretatie en discussie in de 11de eeuw zijn nu – in geval van de vaak voorkomende tegenstrijdigheden – de gruwelijke hardvochtige verzen geldig, en niet de barmhartige, vergevende die zonder meer ook in de Koran staan. Onze moslim humanist kan geen kant uit. Hij weet dat zelf, en dat blijkt heel duidelijk uit zijn zeer onzeker gedrag. Dat was voor een fatsoenlijke, humane Duitser die met afschuw zijn landgenoten nazi’s zag opereren ook niet anders.

Hoe gruwelijk ‘Mein Kampf’ ook is, het specificeert niet precies hoe ‘ongelovigen’ om te brengen zijn. Dat doet de Koran wel. Daar wordt heel ongegeneerd gezegd: kruisig hem, stenig haar, hak zijn hoofd of zijn handen af. De Hadith vertelt dan fijntjes hoe Mohammed zelf dat in de praktijk bracht. Gezien de natuur van de Hadith hoeft dat niet noodzakelijk allemaal waar te zijn. Maar dat is minder belangrijk dan het feit dat de moslims het vast geloven. Natuurlijk zijn er ook verzen die zeggen dat vergeving beter is en medelijden aanbevolen. Maar die zijn door de interpretatie ‘freeze’ van de 11de eeuw praktisch ‘ondergeschikt’ gemaakt.

In ‘Mein Kampf’ staan ook dingen die niet dwaas of immoreel zijn. Dat lijkt misschien raar, en dat laatste is een teken van onze intellectuele aberratie. Wij veroordelen mensen en dingen in toto. Wij omhelzen of verwerpen auteurs ‘opera omnia’. De reëel existerende wereld, die zich van ons dwaas postmodern gebabbel niets aantrekt, werkt natuurlijk anders. Niets is totaal onverdeeld slecht en niets is volledig honderd procent goed. Het is dan ook niet verwonderlijk dat in de Koran heel veel positiefs en schoonmenselijks te vinden is; duidelijk veel meer dan in ‘Mein Kampf’. Maar de ingevroren interpretatie van duizend jaar geleden belet dat het zich kan ontplooien.

Conclusies.

Wat dacht U nu van de vraag waar we mee begonnen zijn: draagt de moslim gemeenschap in haar geheel verantwoordelijkheid voor het terrorisme? U zult natuurlijk uw eigen oordeel moeten vormen, maar voor wat ze waard is geef ik U alvast mijn mening.

-          Een individuele moslim kunnen en mogen we niet verantwoordelijk stellen. We moeten ons er echter wel van bewust zijn dat hij op ieder moment gevaar loopt zelf geradicaliseerd te worden.

-          De moslim gemeenschap (de oemma) echter wel, en met duidelijk meer reden dan we hadden toen we het Duitse volk het onrecht van de nazi’s aanwreven.

-          De Islam en zijn heilige boeken helemaal. Ze leveren de motivatie, de voedingsbodem, het kader en zelfs de methode.

-          We moeten begrijpen wat we doen als we van een individuele moslim verlangen dat hij zich openlijk van de excessen van de islam afzet en voor democratie en mensenrechten opkomt. Hij kan niet anders dan daarbij de Islam verwerpen of toch minstens willen ‘aanpassen’. Hij stelt zich daarmee, ook in het laatste geval, automatisch buiten de oemma, wordt een apostaat en verdient de doodstraf. Zelfs als, ook bij de moslims, de soep niet altijd zo heet gegeten wordt als opgediend, mogen we dat toch van geen mens eisen.

-          Roepen om een Europese, gemoderniseerde, verlichte islam is eveneens onredelijk. De grote verstarring in de 11de eeuw is er net gekomen om iets dergelijks te verhinderen. Al-Sisi heeft er een jaar geleden, in een dramatische oproep tot de theologen van de Al-Azhar universiteit, op aangedrongen die verstarring in vraag te stellen, te overdenken. Alles wijst erop dat hij voor dovemans oren gesproken heeft.

-          We zien vandaag, met aanzienlijke moslim minderheden, al grote conflicten met onze regels, wetten en gewoonten. Indien de moslims echter een meerderheid worden, wat niet meer heel lang zal duren, zullen ze hun sharia opleggen. Ze hebben geen keuze: de Koran dwingt ze daartoe. Maar welke echte democraat kan daar een bezwaar tegen hebben? Waarschijnlijk is ‘Soumission’ veel profetischer dan wij begrijpen.Ik – voor mij – moet, met grote spijt vaststellen: de islam is niet compatibel met onze beschaving, en er zijn geen middelen denkbaar om dat te veranderen. Een van de twee zal moeten buigen. Hoop hier vooral niet op een ‘Belgisch compromis’. Daar is een principeloos nihilisme/relativisme voor nodig dat de moslims (nog?) niet hebben.

Ik wil U uitnodigen om daar eens heel grondig over na te denken. Maar neem niet te veel tijd, want dan wordt denken overbodig.

Dwarsliggers