frog mirrorOnder de titel ‘In de spiegel kijken kan helpen’ schreef ik in oktober 2009 (Anders Gelezen) over de voorhechtenis van ex-VBO voorzitter Luc Van Steenkiste wegens een vermoeden van handel met voorkennis. Nog altijd actueel, zo blijkt.

 

 

De zaak Bois Sauvage had haar aandelen van Fortis net verkocht voor ze waardeloos werden. Toevallig of niet, maar Vansteenkiste zat zowel in de Raad van Bestuur van Fortis als van Bois Sauvage. Voorkennis was niet uitgesloten. Bewijzen is een andere zaak. Maar Justitie afkopen kan ook.

Oktober 2009

De voorlopige hechtenis van Luc Vansteenkiste, een vooraanstaande Vlaamse ondernemer, was toen groot nieuws. Advocaat Hans Rieder is tégen voorhechtenis, echter onderzoeksrechter Karel Van Cauwenberghe legt uit waarom voorhechtenis wel degelijk een goed instrument is. Onder de titel ‘De schande van de voorlopige hechtenis’ geeft DS (24/09/2009) schrijnende getuigenissen van enkele mensen die het ooit zelf meemaakten.

In De Tijd (03/10) laat Frank Demets, onder de titel ‘De vingerafdrukken van de  witteboordcrimineel’, de onderzoekers aan het woord en daaruit blijkt dat het niet gaat om amateurs en dat hun werk niet berust op willekeur en ‘vertelseltjes’.

De bijdrage van Dorian van der Bremt, ‘Voorkennis, kennis en nakennis in Knack (30/09) bracht mij helemaal in de war. Dat er verschillende vormen en gradaties van voorkennis zijn, wisten we. Dat het eigenlijk hierop neerkomt dat het inherent is aan een kapitalistisch (beurs)systeem is al een stap verder. Dat hij het ziet als een ingrediënt van elk strategisch denken als sluitstuk van zijn betoog kan tellen.

Daarnaast waren er terugkerende vragen van lezers: Is niet iedereen gelijk voor de wet? Heeft Justitie wel de middelen om dergelijke overtredingen te kunnen opsporen en sanctioneren? Waar blijven de rechten van het slachtoffer dat opgevoerd wordt in de media vooraleer de schuld bewezen is?
Dat de voorhechtenis een vreselijke ervaring is zal niemand betwijfelen. Het zou zo veel beter zijn mocht het niet nodig zijn. Maar in alle kranten stond ook geschreven dat die inbreuken zo moeilijk te bewijzen zijn en dat slechts een domoor riskeert om gesnapt en veroordeeld te worden. Is het dan verkeerd wanneer het gerecht de weinige wettelijke middelen, waaronder de voorhechtenis, gebruikt?

Waar het hier om gaat is niet enkel die ene ex-VBO voorzitter; in feite ligt het hele wereldje van ‘ons kent ons’ onder vuur. Daar horen ook politici bij zoals Karel De Gucht, wiens echtgenote diezelfde dag een ‘hemelse inval’ kreeg. Immers, er is géén goede verklaring voor de verkoop van een ongelooflijk groot aantal aandelen op die bewuste vrijdag 3 oktober. Het kan wel zijn dat er geen juridische bewijzen gevonden worden, maar dat het volksgevoel hier niet in meestapt, getuigt enkel van een gezond wantrouwen. Laten we hopen dat de resultaten van het onderzoek naar de identiteit van al wie op die zwarte vrijdag heeft verkocht, bekend worden. Niet de namen zijn belangrijk, maar het zou getuigen van respect voor de maatschappij mocht men ons kunnen duiden tot welke beroepscategorie ze behoren. Het zou veel van het wantrouwen kunnen wegnemen.

Ook de media mag men niet met de vinger wijzen als ze via onderzoeksjournalistiek misbruiken en overtredingen aan de kaak stellen die Justitie niet vond, of toedekte uit corporatistische overwegingen. Het zou wel getuigen van meer klasse mocht men de informatie zakelijker brengen in plaats van met een grote foto op de voorpagina (DS 26/09) die enkel de sensatiezucht bevredigt.

Na het lezen van de vele bijdragen en de nog talrijker reacties van gewone mensen kwam ik niet tot een uitgesproken mening maar wel tot een rustgevende gedachte: ook al zullen wellicht velen hun straf ontlopen, wanneer ze ’s morgens in hun badkamer voor de spiegel staan zullen ze merken dat er een verschil is tussen vooraanstaand en hoogstaand. Ook maquillage kan dat niet verbergen.

November 2013

We zijn volle vier jaar verder en de zaak ‘Bois Sauvage’ wordt opnieuw groot nieuws. Ditmaal wegens de beslissing van Justitie om een minnelijke schikking voor te stellen waardoor de holding een afkoopsom (9 miljoen euro) betaalt om de rechtspraak te stoppen. Een bedrag dat slechts wisselgeld is voor het machtige Bois Sauvage en hen zelfs een winst oplevert. Want mochten ze hun aandelen niet verkocht hebben waren ze om en bij de negentien miljoen euro kwijt.

Een onverlaat schrijft ergens dat hij verwacht dat de koning de adellijke titel van Vansteenkiste afneemt, wegens niet langer verdienstelijk. Te oordelen naar de manier waarop de koninklijke familie zelf omgaat met geld is dat geen argument. Het is maar zeer de vraag in hoeveel zaken ook het ‘Paleis’ zich liet dienen door voorkennis vermits dat volgens specialisten eerder een wijdverspreide gewoonte is onder ‘ons kent ons’ dan een uitzondering.

Luc Vansteenkiste zelf blijft onzichtbaar, beducht als hij is voor de publieke opinie. Volgens zijn advocaat wou hij zelf geen minnelijke schikking, zo overtuigd als hij is van zijn onschuld.
In de media wordt Justitie verweten aan klassenjustitie te doen. Maar tegenover het verbale geweld van 2009 blijft de mediakritiek beperkter.

Yves Desmet (DM 30/11) citeert de socialistische staatssecretaris voor Fraudebestrijding John Crombez: "Te veel grote fraudedossiers zijn al vrijuit gegaan voor de rechtbank. De zaken rond Beaulieu en KB Lux spreken voor zich. We zijn er nu in geslaagd om de opgelopen schade te recupereren, terwijl de kans daarop anders zo goed als nihil was". (…) Vandaag kunnen en mogen rijken hun proces afkopen. Nu ja, afkopen, het kost hen niet eens veel, het brengt zelfs op. De dag na de schikking schoot de beurskoers van de holding Bois Sauvage met 6 procent omhoog, zodat ze, zelfs na het betalen van hun boete, nog steeds 10 miljoen euro rijker uit het verhaal te voorschijn kwamen. Het is van een weerzinwekkend cynisme soms, die heilige vrije markt.”

Gerard De Beuckelaer, (gewezen senior-vice-president voor BASF in de US en docent MIT, Cambridge, TU München en UCL) schreef volgende korte commentaar: 'We zien hier de symptomen van de Belgische ziekte: veel te veel en veel te complexe stomme wetten. Met karrenvrachten uitzonderingen en een incompetent apparaat om die uit te voeren. Dat alles danken we aan de politiek en het eeuwig gekonkel. Daar bovenop dan het geloof dat meer van het zelfde zal helpen. We vergroten het probleem nog iedere dag.'

Het is een illusie dat we het systeem zouden kunnen repareren. Afbreken en nieuw opbouwen is de enige mogelijkheid. Dat is een project gelijk een ander, maar het vereist een mate aan planning en leiderschap die we bij onze politiek niet zullen vinden. Het is gecompliceerd en het zal minstens tien jaar duren. Maar als we er niet aan beginnen geraakt het ook nooit af: zie de Lange Wapper.

Dwarsligger